Svi osim Vukanovića i Bošnjaka podržali veto Željke Cvijanović

Dvotrećinska većina u Narodnoj skupštini Republike Srpske, tačnije poslanici SNSD, SDS, PDP, Socijalističke partije, SPS-Demos, DNS-NPS i Ujedinjene Srpske, dala je podršku mehanizmu zaštite vitalnog nacionalnog interesa koji je pokrenula Željka Cvijanović, srpski član Predsjedništva BiH, na odluku da se u Komisiju za očuvanje nacionalnih spomenika nakon deset godina ponovo imenuju strani članovi.

Klub poslanika Za pravdu i red, te probošnjačke stranke, nisu podržali ovaj veto, a što se najavljeno i tokom rasprave po ovom pitanju u NS RS, koja je počela jutros nešto poslije 10 časova.

Podršku vetu dalo je 59 od 67 prisutnih poslanika, dok je suzdržan bio jedan poslanik, a dvoje protiv.

Usvojeni i zaključci

Pored toga, usvojeno je i 11 zaključaka u vezi Prijedloga odluke o utvrđivanju Izjave člana Predsjedništva BiH iz Republike Srpske, po kojoj je Odluka Predsjedništva BiH o imenovanju Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika usvojena bez konsenzusa na 30 redovnoj sjednici Predsjedništva BiH, održanoj 29. juna 2026. godine, veoma štetna po vitalne interese Republike Srpske.

Zaključci glase:

Narodna skupština Republike Srpske konstatuje da je na 30. sjednici Predsjedništva BiH od 29. juna 2026. godine, pri odlučivanju po tački “Prijedlog odluke o imenovanju članova Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika“, došlo do flagrantnog kršenja člana V stav 3. Ustava BiH, te članova 1, 36. stav 3. i 42. Poslovnika o radu Predsjedništva BiH od strane članova Predsjedništva BiH iz reda bošnjačkog i hrvatskog naroda.

Narodna skupština Republike Srpske odbacuje bilo kakve pokušaje redefinisanja, prisvajanja ili osporavanja prava srpskog naroda i Srpske pravoslavne crkve na očuvanje, zaštitu, korišćenje, predstavljanje i autentično tumačenje sopstvenog materijalnog i nematerijalnog kulturno-istorijskog nasljeđa na ovom području.

U skladu sa tačkom 2. ovih zaključaka, Narodna skupština Republike Srpske odbacuje bilo kakve pokušaje nametanja nekakvog bosanskog identitetskog, kulturnog, istorijskog, vjerskog i etničkog kvalifikativa, te zahtijeva poštovanje kulturnog, istorijskog, vjerskog i etničkog nasljeđa srpskog naroda u BiH, u skladu sa članom VI Aneksa VIII Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH.

U slučaju nastavka bespravnog djelovanja članova Predsjedništva BiH iz reda bošnjačkog i hrvatskog naroda u postupku imenovanja članova Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, Narodna skupština Republike Srpske ne prihvata legitimitet tako formirane Komisije i zahtijeva od nadležnih institucija Republike Srpske da, u okviru svojih ustavnih i zakonskih nadležnosti, preduzmu sve raspoložive pravne i institucionalne mjere radi sprečavanja proizvodnje i priznavanja pravnih posljedica nezakonitog djelovanja tako formirane Komisije u pravnom sistemu Republike Srpske.

Narodna skupština Republike Srpske poziva UNESCO da ostane dosljedan svojoj misiji zaštite svjetske kulturne baštine i da ne dozvoli da bude uključen u političke procese i jednostrane aktivnosti kojima se narušava ustavni poredak Bosne i Hercegovine, odredbe Aneksa VIII Dejtonskog mirovnog sporazuma i ravnopravnost konstitutivnih naroda. Narodna skupština Republike Srpske apeluje na UNESCO da ne učestvuje u političkim inicijativama bilo koje nacionalne ili političke grupe u Bosni i Hercegovini, niti u pokušajima da se, mimo njegovog mandata, uključi u pitanja urbanističkog planiranja, prostornog uređenja, izdavanja dozvola i procesa građenja, što nije dio njegove osnovne misije niti svrhe njegovog angažmana u Bosni i Hercegovini.

Narodna skupština Republike Srpske osuđuje pokušaje člana Predsjedništva BiH iz reda bošnjačkog naroda da u postupku imenovanja članova Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika dovede u zabludu Organizaciju Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu (UNESCO) i njenog generalnog direktora.

Narodna skupština Republike Srpske zahtijeva da se postupak imenovanja članova Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika vrati u legalne okvire, kao i da budući sastav Komisije odražava realizovani princip transfera odgovornosti po ovom pitanju na domaće institucije, u skladu sa članom IX Aneksa VIII Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH.

Narodna skupština Republike Srpske osuđuje svako djelovanje Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika kojim se izlazi iz okvira nadležnosti utvrđenih Aneksom VIII Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, naročito djelovanje kojim se, pod okriljem odlučivanja o statusu nacionalnih spomenika, preuzimaju, ograničavaju ili uslovljavaju nadležnosti Republike Srpske i njenih institucija u oblasti zaštite kulturno-istorijskog nasljeđa, prostornog uređenja, upravljanja i raspolaganja imovinom, izdavanja dozvola, odobravanja intervencija i drugim oblastima koje Aneksom VIII nisu povjerene Komisiji. Narodna skupština Republike Srpske zahtijeva dosljednu primjenu Aneksa VIII i napuštanje prakse uvođenja pojmova, kategorija, procedura i aktivnosti koje u tom aneksu nemaju pravno uporište.

Narodna skupština Republike Srpske poziva Vladu Republike Srpske, nadležna ministarstva, Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa, Pravobranilaštvo Republike Srpske, jedinice lokalne samouprave i druge nadležne institucije i ustanove da, u okviru svojih ustavnih i zakonskih nadležnosti, pojačaju institucionalnu saradnju, razmjenu informacija i stručnu podršku predstavniku iz Republike Srpske u Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika, radi sistematskog praćenja postupaka i odluka Komisije u vezi sa nacionalnim spomenicima, blagovremenog utvrđivanja i sprečavanja izlaska iz okvira nadležnosti utvrđenih Aneksom VIII, te zaštite nadležnosti Republike Srpske, prava vlasnika i nosilaca prava na dobrima, kao i kulturnog, istorijskog, vjerskog i identitetskog nasljeđa srpskog naroda i Srpske pravoslavne crkve.

Narodna skupština Republike Srpske zadužuje Vladu Republike Srpske i poziva druge nadležne institucije Republike Srpske da, svaka u okviru svojih nadležnosti, izvrše analizu pravnih i faktičkih posljedica akata i aktivnosti Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika koji se odnose na nacionalne spomenike na teritoriji Republike Srpske, posebno u slučajevima postojanja sumnje da je Komisija izašla iz okvira nadležnosti utvrđenih Aneksom VIII, zadirala u nadležnosti Republike Srpske i njenih institucija u oblasti zaštite kulturno-istorijskog nasljeđa, prostornog uređenja, upravljanja i raspolaganja imovinom ili proizvela druge pravne i faktičke posljedice bez jasnog pravnog uporišta, te da preduzmu raspoložive pravne i institucionalne mjere radi otklanjanja utvrđenih nepravilnosti i zaštite prava i nadležnosti Republike Srpske.

Zaključci stupaju na snagu narednog dana od dana objave u Službenom glasniku Republike Srpske.