NOVA PRAVILA NA GRANICI: Žene s nikabom i burkom moraju otkriti lice, u suprotnom nema ulaska u EU

Uvođenjem novog Sistema ulaska/izlaska (EES) u Evropsku uniju, biometrijska provjera i fotografisanje na granicama postaju obavezan dio procedure za državljane trećih zemalja.

Kada je riječ o putnicama koje iz vjerskih razloga nose pokrivala koja zaklanjaju lice, poput nikaba ili burke, iz Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Hrvatske objašnjavaju koja su njihova prava, ali i koje su obaveze prilikom prelaska graničnih prelaza.

Otkrivanje lica u obimu potrebnom za kontrolu

Iz MUP-a Hrvatske navode da policijski službenici granične policije postupaju u skladu s važećim propisima Evropske unije i Republike Hrvatske, kao i pravilima koja uređuju sprovođenje EES sistema.

– Kada je radi provjere identiteta ili registracije biometrijskih podataka potrebno fotografisati osobu kojoj je lice prekriveno, potrebno je omogućiti da se lice otkrije u obimu potrebnom za sprovođenje granične kontrole, uz puno poštovanje dostojanstva osobe i njenih vjerskih uvjerenja – ističu iz MUP-a RH za Aloonline.

Kada je obezbijeđena privatnost?

Pitanje privatnosti i prisustva policijskih službenica regulisano je u zavisnosti od okolnosti i zahtjeva same putnice. Postupanje u odvojenoj prostoriji nije automatska obaveza u svakom pojedinačnom slučaju, već opcija koja se aktivira po potrebi.

– Kada to okolnosti zahtijevaju, odnosno kada putnica zatraži privatnost, postupak se može sprovesti u prostoriji namijenjenoj za obavljanje druge linije granične kontrole, korišćenjem odgovarajuće opreme, uključujući mobilne uređaje za registraciju biometrijskih podataka. Prilikom sprovođenja postupka policijski službenici vode računa o zaštiti ličnog dostojanstva, načelu nediskriminacije i zaštiti privatnosti putnice – navodi se u odgovoru.

Takođe, iz MUP-a RH dodaju da granična policija organizuje rad na način da je, po pravilu, na graničnim prelazima raspoređena i policijska službenica koja može sprovesti postupak kada putnica zatraži da ga obavi službeno lice ženskog pola.

Odbijanje biometrijske provjere snosi posljedice

Pravila EU ne ostavljaju prostor za zaobilaženje biometrijske identifikacije. Ukoliko putnica odbije da se otkrije u mjeri koja omogućava sprovođenje procedure, ulazak u Hrvatsku, a samim tim i u Evropsku uniju, neće biti dozvoljen.

– Ukoliko putnica izričito odbije da ukloni vjersko pokrivalo za lice u mjeri u kojoj bi onemogućila sprovođenje obavezne biometrijske procedure i granične kontrole, ulazak će joj biti odbijen u skladu sa članom 14. i Prilogom V Uredbe (EU) 2016/399 (Zakonik o šengenskim granicama), u vezi sa odredbama Uredbe (EU) 2017/2226 (EES Uredba) kojima je propisana obaveza davanja biometrijskih podataka za potrebe EES – zaključuju u MUP-u Republike Hrvatske.

Šta je EES i kako funkcioniše?

EES (engl. Entry/Exit System) je automatizovani IT sistem namijenjen evidentiranju putnika iz takozvanih trećih zemalja koji u EU ulaze na kratkotrajni boravak (do 90 dana u bilo kom periodu od 180 dana).

Sistem je u potpunosti izbacio iz upotrebe dosadašnje ručno udaranje pečata u pasoše. Umjesto toga, EES kreira digitalni dosije za svakog putnika i prikuplja:

Lične podatke i informacije iz putne isprave

Biometrijske podatke (digitalnu fotografiju lica i otiske četiri prsta)

Tačan datum, vrijeme i granični prelaz ulaska i izlaska

Jednom uzeti biometrijski podaci čuvaju se u sistemu tri godine. Prilikom svakog narednog prelaska granice u tom periodu, granični službenici ili samouslužni kiosci samo verifikuju postojeći profil, što bi u teoriji trebalo da ubrza sam proces.

Reakcije građana BiH

Iako je Brisel uvođenje EES-a najavljivao kao korak ka modernijim i bezbjednijim granicama, na terenu se u praksi dogodilo suprotno, višesatna zadržavanja i kilometarske kolone.

Posebno kritične tačke za vozače i putnike iz BiH su ključni granični prelazi sa Hrvatskom, kao što su Gradiška, Velika Kladuša, Izačić, Svilaj, Brod i Orašje. Tokom praznika i ljetnje sezone, prelazak granice i uzimanje biometrijskih otisaka za hiljade putnika koji prvi put ulaze u sistem stvorili su saobraćajni kolaps, pa su čest slučaj bila čekanja duža od šest do osam sati.

Ovakve gužve izazvale su ogorčenje među građanima BiH, prevoznicima i turističkim radnicima.