Mali Božić danas drugačiji: Stare običaje zamijenio moderni život

Neki običaji na Mali Božić davno su izgubljeni, a bili su važni, poput onih kada su se ljudi pretežno bavili poljoprivredom kako bi godina bila berićetna, izjavila je Srni etnolog i antropolog Vesna Marjanović.

Marjanovićeva je rekla da Mali Božić treba da potvrdi sve ono što se radilo na Božić, što je posebno imalo smisla u vrijeme kada su ljudi bili više povezani sa prirodom od koje im je zavisila egzistencija.

“Ono što je činjeno na Badnji dan i Božić, sve se to prenosilo i na 13, odnosno 14. januar, tako da je u narodu praznik Svetog Vasilija Velikog poznat i kao Mali Božić jer se na trpezu iznosi glava božićne pečenice, dijelovi česnice i ugarci badnjaka, pošto se nije dopuštalo da izgori već se ponovo palio”, pojasnila je Marjanovićeva.

Marjanovićeva je navela da su sve te radnje rađene s ciljem da se “probudi Sunce i ojača i da bude uspješna i berićetna agrarna godina i to novo ljeto”.

“To sve danas niti činimo, niti ima smisla, jer sasvim drugačije živimo”, navela je Marjanovićeva, te dodala da su se neki običaji zadržali, poput spremanja pogače vasilice.

Marjanovićeva je navela da su se dani od 10. do 19. januara – do Bogojavljena u narodu smatrani kao “nekršteni dani” i “dani kada razne ale i karakondžule izlaze noću”, te su se ljudi posebno čuvali.

“Nedavno sam pročitala naslov u vezi sa ovim periodom godine: `Nemojte izlaziti noću, opasno je`. Pa, nećemo valjda sada u gradu biti zatvoreni u kućama jer su nekršteni dani. To je narod nekada vjerovao, ali danas su mnoge te radnje izgubljene”, pojasnila je Marjanovićeva.

Marjanovićeva je napomenula i da današnji praznik ne slave sve pravoslavne crkve, već samo one koje se drže računanja vremena po julijanskom kalendaru.

“Osim srpske, obilježavaju ga i Ruska pravoslavna crkva i Sveta Gora”, dodala je Marjanovićeva i dodala da je obilježavanje julijanske Nove godine počelo dvadesetih godina prošlog vijeka, kada je gregorijanski kalendar ozvaničen kao građanski.