Da li treba tragedija da bi neko reagovao? Sanacija pozorišta stavljena na čekanje

Iza svakog ozbiljnog zahvata na spomeniku kulture stoje godine planiranja, projekata, apliciranja i borbe za sredstva. Upravo zato je odbijenica dozvole za rekonstrukciju, koja je Narodnom pozorištu Republike Srpske 31. decembra stigla od Ministarstva za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju, dočekana kao hladan tuš na kraju godine u kojoj je ova institucija zabilježila snažan umjetnički i programski zamah.

O problemima koji su doveli do zaustavljanja sanacije podrumskih prostorija, iako je ovaj projekat finansijski i na svaki drugi način podržao predsjednik Milorad Dodik, ali i o širem odnosu prema kulturnom nasljeđu za RTRS su govorili Dijana Grbić, direktorica Narodnog pozorišta Republike Srpske i Ljubiša Savanović, umjetnički direktor NPRS-a.

Ovom prilikom, pokrenuli su niz pitanja koja prevazilaze pomenuti projekat sanacije podrumskih prostorija i tiču se odnosa društva prema institucijama od nacionalnog značaja.

Kako je istakla Dijana Grbić, riječ je o procesu koji traje više od godinu i po dana, a koji je završen administrativnom odlukom – bez mogućnosti žalbe, iako je sredstava za sanaciju obezbijedio Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik.

Uprkos tome, ona naglašava da u Pozorištu ne odustaju. „Bez obzira na sve, idemo dalje i nastavljamo da radimo – šta drugo možemo? Druge nemamo“, poručila je Grbićeva, izrazivši nadu da će nadležne institucije ipak prepoznati ozbiljnost situacije i omogućiti realizaciju makar dijela planiranih projekata.

Problem sanacije, kako je naglašeno u emisiji, nije estetske prirode niti se radi o „umivanju“ zgrade. Riječ je o nužnim građevinskim radovima i sanacijama objekta starog 96 godina, koji se približava svojoj stogodišnjici i koji je proglašen nacionalnim spomenikom. Bez rješavanja ovih problema, nemoguće je dalje ulagati u druge segmente rada i infrastrukture. Posebno zabrinjava činjenica da se, prema njenim riječima, lični interesi ponovo stavljaju ispred opšteg i društvenog dobra.

U tom kontekstu, Ljubiša Savanović, umjetnički direktor podsjetio je na ranije primjere loše izvedenih ili zanemarenih javnih radova u okruženju, koji su završavali nesrećama i stradanjem ljudi.

„Da li je potrebno da se to desi i kod nas da bi neko reagovao i zaista uradio svoj posao? Da li je lični interes zaista važniji od zgrade koja je nacionalni spomenik?“ – pitanja su koja su čelni ljudi nacionalnog teatra postavili svima u lancu odgovornosti i nadležnosti. Narodno pozorište Republike Srpske jedini je takav prostor u gradu i ima nemjerljiv kulturni, istorijski i društveni značaj. Upravo zato, na ovom primjeru vidimo kakav je odnos sistema prema kulturi, bezbjednosti i javnom interesu u Republici Srpskoj.

Podsjećamo, iako su još početkom godine izradili projekat sanacije podrumskih prostorija i zidova Narodnog pozorišta Republike Srpske, kako bi se spriječila dalja šteta na nacionalnom spomeniku, ovoj ustanovi su ruke vezane jer ne uspijevaju dobiti potrebne dozvole od resornog ministarstva da bi počeli s radovima.

Ovo naizgled jednostavno rješenje ne mogu ispuniti zbog ugovora o zakupu, odnosno zbog ugostiteljskog objekta “Kabare” smještenog tik uz ovu ustanovu, čije bašte je potrebno privremeno ukloniti da bi pristupili radovima.

S druge strane, za dobijanje lokacijskih uslova za sanaciju ovih prostorija Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju tražilo je da im se dostave mnogobrojna pojašnjenja planiranih radova, s obzirom da bi oni podrazumijevali i privremeno uklanjanje bašta kafe-bara “Kabare”, što je i učinjeno, ali ipak, odbijenica je tu.

Inače, u podrumskim prostorijama Narodnog pozorišta loša hidroizolacija dovodi do plavljenja ovih prostorija, a problemi budu posebno izraženi u kišnim periodima, podrum bude potpuno poplavljen i neupotrebljiv.